kontrola-karna-skarbowa

Odpowiedzialność karna skarbowa, podobnie jak odpowiedzialność karna jest odpowiedzialnością osobistą osoby fizycznej, która w sposób zawiniony dopuściła się popełnienia czynu zabronionego. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą ponosi osobiście odpowiedzialność karną skarbową za czyny zabronione związane z tą działalnością. Nie oznacza to jednocześnie, że osoba działająca w imieniu większego przedsiębiorstwa (np. spółki akcyjnej) nie poniesie odpowiedzialności karnej skarbowej za swoje działania, ani że tego przedsiębiorstwa nie dotkną negatywne konsekwencje zabronionego działania jej pracownika.  W pierwszym wypadku mamy do czynienia z odpowiedzialnością sprawcy na podstawie art. 9 § 3 kks, czyli jako osoby zajmującej się sprawami finansowymi innego podmiotu, w drugim możemy mówić o odpowiedzialności posiłkowej spółki lub możliwym przepadku korzyści majątkowych pochodzących z przestępstwa skarbowego.

Niezłożenie deklaracji podatkowej w terminie to jedno z najczęstszych uchybień jakiego dopuszczają się podatnicy. Powody opóźnienia są najczęściej prozaiczne – przeoczenie terminu, choroba, wyjazd służbowy czy natłok innych obowiązków. Niekiedy takie kilkudniowe opóźnienia nie skutkują dla podatników negatywnymi konsekwencjami (ze względu na znikomą społeczną szkodliwość czynu), jednak często mogą one rodzić odpowiedzialność karną skarbową.

Zgodnie z przepisami Kodeksu karnego skarbowego, niezłożenie w terminie deklaracji podatkowej stanowi wykroczenie skarbowe, które zagrożone jest karą grzywny. Widełki grzywien, którymi dysponuje finansowy organ postępowania przygotowawczego uzależnione są od kwoty minimalnego wynagrodzenia w danym roku.  W 2018 roku wysokość grzywny przewidzianej za niezłożenie w terminie deklaracji podatkowej waha się od 210 zł (1/10 minimalnego wynagrodzenia) do 42 000 zł (20-krotność minimalnego wynagrodzenia).

Z naszego doświadczenia wynika, że najczęściej sprawy związane z pojedynczym przypadkiem niezłożenia deklaracji podatkowej w terminie rozpatrywane są w postępowaniu mandatowym, w którym kara grzywny może sięgać maksimum 4 200 zł, czyli 2-krotności minimalnego wynagrodzenia.       

Zagadnienie to należy rozpatrywać w dwóch płaszczyznach. Wynika to z faktu, że przepisy Kodeksu karnego skarbowego rozróżniają sytuacje, gdy nieterminowych płatności podatku dopuszcza się podatnik, płatnik lub inkasent. 

Odpowiedzialność karna skarbowa podatnika ogranicza się jedynie do sytuacji kiedy dopuszcza się on opóźnień w płatnościach w sposób uporczywy. Co prawda przepisy KKS nie definiują pojęcia uporczywości, ale praktyka wskazuje, że mamy z nią do czynienia w sytuacji, kiedy podatnik opóźnia się w płatnościach za minimum trzy okresy lub co najmniej jedno opóźnienie sięga minimum 3 miesięcy. Nawet w takim wypadku podatnik podlega odpowiedzialności jedynie za wykroczenie skarbowe, a to oznacza kary, analogiczne jak w przypadku opóźnień w złożeniu deklaracji, czyli od 210 zł do 42 000 zł (w roku 2018).

Sytuacja ulega zmianie kiedy opóźnień w płatnościach dopuszcza się płatnik lub inkasent, a kwota niewpłaconego podatku wynosi powyżej 10 500 zł (5-krotność minimalnego wynagrodzenia). Wówczas takie zachowanie kwalifikowane jest jako przestępstwo skarbowe, a dla wszczęcia postępowania karnego wystarczy jedno opóźnienie. Znacznie surowsze są też grożące za taki czyn kary. Maksymalna kara grzywny za taki czyn może wynosić nawet przeszło 20 milionów złotych (jak pokazuje jednak raport Crido „Członkowie Zarządu na celowniku organów skarbowych” w rzeczywistości kary grzywny są jednak znacznie łagodniejsze). Sprawcy grozi też pozbawienie wolności do lat 3, a ponadto skazanie za przestępstwo skarbowe ujawniane jest w Krajowym Rejestrze Karnym.

Postępowanie mandatowe jest jednym ze szczególnych rodzajów postępowań karnych skarbowych polegających na pociągnięciu do odpowiedzialności karnej skarbowej za zgodą sprawcy. Finansowe organy ścigania chętnie sięgają po ten model postępowania w przypadku drobniejszych spraw, ze względu na szybkość i ekonomikę procesową. Z tych samych powodów, a także z uwagi na to, że przyjęcie mandatu karnego skarbowego nie zostawia śladów w aktach osobowych, takie rozwiązanie jest nieraz korzystne także i dla sprawcy uchybienia. 

Aby doszło do wymierzenia mandatu karnego skarbowego konieczne jest łączne spełnienie kilku warunków:

  • popełniony czyn musi stanowić wykroczenie skarbowe,
  • osoba sprawcy i okoliczności czynu nie mogą budzić wątpliwości,
  • nie zachodzi konieczność orzeczenia przepadku przedmiotów ani kary surowszej niż jest to możliwe w postępowaniu mandatowym,
  • czyn ukarany mandatem nie wypełnia jednocześnie znamion przestępstwa lub przestępstwa skarbowego,
  • w przypadku gdyby wykroczenie skarbowe wiązało się z uszczuplenie należności podatkowej konieczne jest jej wcześniejsze uiszczenie.

Co ważne, organ nie może nałożyć na żadną osobę  mandatu bez jej zgody wyrażonej w postaci podpisu na formularzu mandatowym (mandat kredytowany) lub zapłaty kwoty grzywny (mandat gotówkowy, który można nałożyć jedynie na osoby nie mające stałego miejsca zamieszkania lub pobytu, albo czasowo przebywające na terytorium RP).

W drodze mandatu karnego można orzec karę grzywny w granicach od 1/10 minimalnego wynagrodzenia do jego dwukrotności (w 2018 r. będzie to od 210 zł do 4 200 zł).

W obu przypadkach odpowiedź jest twierdząca i opiera się na tej samej podstawie prawnej –  art. 9 § 3 kks. Przepis ten stanowi, że odpowiada jako sprawca ten, kto na podstawie przepisów, decyzji, umowy, a nawet faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi w tym finansowymi innego podmiotu.

Oznacza to, że odpowiedzialność karna skarbowa nie jest uzależniona od funkcji jaką dana osoba sprawuje w przedsiębiorstwie, a od czynności jakie faktycznie w nim wykonuje. Oczywiście w większości przypadków podział kompetencji wygląda tak, że to księgowa odpowiada za obliczanie podatków, ale już pieczę nad ich zapłatą sprawują osoby odpowiedzialne za płynność finansową spółki (najczęściej jest to cały zarząd lub członek zarządu odpowiedzialny za pion finansowy). Nic nie stoi jednak na przeszkodzie temu, żeby to księgowa przejęła obowiązki terminowej płatności podatków albo żeby zarząd odpowiadał za ich obliczanie – wówczas ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej spoczywa przede wszystkim na tych osobach.

Dodatkowo pamiętać należy, że przepisy Kodeksu spółek handlowych nakładają na zarząd (wspólników, komplementariuszy) obowiązek reprezentowania spółki i zajmowania się jej sprawami. W praktyce oznacza to, że w przypadku braku odmiennych uregulowań wewnętrznych powierzających określone kompetencje innym osobom, przepisy KSH stanowią podstawę do stawiania zarzutów właśnie członkom zarządu / wspólnikom / komplementariuszom (w szczególności chodzi tu o czyny polegające na zaniechaniu jakiegoś działania).

Nie… Wbrew wielu opiniom, złożenie czynnego żalu nie powoduje złagodzenia odpowiedzialności karnej, lecz całkowicie ją wyłącza. Oznacza to, że osoba, która złożyła czynny żal, niezależenie od wagi przestępstwa skarbowego które popełniła, w ogóle nie podlega karze. Żeby jednak sprawca mógł korzystać z dobrodziejstw czynnego żalu, muszą zostać spełnione określone przesłanki.

Pierwszą przesłanką skuteczności czynnego żalu jest to, żeby był on złożony, zanim organ ścigania z innych źródeł podejmie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu danego przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego albo rozpocznie czynności służbowe zmierzające do ich ujawnienia (np. przeszukanie lub kontrolę).

W przypadku czynów zabronionych polegających na uszczupleniu podatku, elementem wymaganym, aby czynny żal odniósł skutek jest uregulowanie tego podatku w terminie wskazanym przez organ, natomiast jeżeli przepisy wymagają też przepadku przedmiotów (np. papierosów pochodzących z przemytu) konieczne jest ich złożenie do depozytu.  

Przepisy KKS przewidują też krąg osób, które nie mogą skorzystać skutecznie z dobrodziejstwa czynnego żalu, niezależnie od pozytywnego spełnienia pozostałych przesłanek. Należą do nich osoby kierujące grupami przestępczymi lub popełnieniem czynu zabronionego, prowokatorzy oraz sprawcy, którzy wykorzystując zależność innych osób polecili im popełnienia czynu zabronionego. 

Jeżeli chcecie Państwo dowiedzieć się więcej o tym jak napisać skuteczny czynny żal, zapraszamy do naszego artykułu „Czynny żal – czy warto przyznać się do błędu” na portalu Podatki w Biznesie.

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej (tzw. DPO) jest drugą, po postępowaniu mandatowym, instytucją związaną z pociągnięciem do odpowiedzialności karnej skarbowej za zgodą sprawcy. W przeciwieństwie do postępowania mandatowego jest to jednak instytucja specyficzna dla postępowania karnego skarbowego, nieznana innym gałęziom prawa karnego. Systemowo DPO jest jednym ze środków karnych przewidzianych przez KKS, jednakże z uwagi na jego specyfikę można go zakwalifikować jako szczególny rodzaj postępowania karnego skarbowego.

Sąd może udzielić zezwolenia na DPO w sytuacji kiedy:

  • uiszczona została uszczuplona należność publicznoprawna,
  • sprawca zapłacił ustalona z organem karę grzywny i zryczałtowane koszty postepowania oraz wyraził zgodę na ewentualny przepadek przedmiotów,

A jednocześnie:

  • popełnione przestępstwo skarbowe nie jest zagrożone karą pozbawienia wolności ani nadzwyczajnym obostrzeniem kary
  • nie została zgłoszona interwencja co do przedmiotu podlegającego przepadkowi.

W praktyce DPO stosowane jest najczęściej w przypadkach lżejszych przestępstw skarbowych w których kwota uszczuplenia lub narażenia na uszczuplenie podatku nie przekracza 420 000 zł (na rok 2018) i które nie są zagrożone karą pozbawienia wolności oraz powtarzających się wykroczeń skarbowych, co do których organ ścigania proponuje grzywny wyższe niż przewidziane w postępowaniu mandatowym. Zaletami złożenia wniosku o DPO są dla podatnika, m.in. pominiecie długiej i uciążliwej procedury sądowej oraz nieujawnienie wpisu o skazaniu w Krajowym Rejestrze Karnym, wadą – brak dostatecznej weryfikacji poczynionych przez urząd skarbowy ustaleń dowodowych przez niezawisły sąd.

Najpoważniejsze przestępstwa skarbowe zagrożone są karą pozbawienia wolności. Wśród przestępstw podatkowych, przeważająca ilość czynów zabronionych zagrożonych karą pozbawienia wolności polega na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej (w wyniku nowelizacji KKS, która weszła w życie w 2017 roku do katalogu przestępstw podatkowych zagrożonych karą pozbawienia wolności dołączył też czyn polegający na wystawianiu lub posługiwaniu się nierzetelnymi fakturami).

Wymiar kary pozbawienia wolności jaki przewiduje KKS wynosi od 5 dni do 5 lat, jednakże w wyjątkowych sytuacja, kiedy w grę wchodzą przepisy o nadzwyczajnym obostrzeniu kary (np. ze względu na dużą wartość uszczuplonego podatku), kara pozbawienia wolności może wynieść aż 10 lat. W zależności od okoliczności sprawy sąd może wymierzyć karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (tzw. w zawieszeniu) lub karę bezwzględną (czyli bez zawieszenia). O tym jak często w praktyce stosowana jest kara bezwzględnego pozbawienia wolności w sprawach karnych skarbowych mogą Państwo dowiedzieć się z raportu Crido Członkowie Zarządu na celowniku organów skarbowych”.   

  1. Świadek w postępowaniu karnym skarbowym. Co powinien wiedzieć, jakie ma obowiązki?

Wezwanie z urzędu skarbowego, Policji czy Prokuratury do stawienia się w celu przesłuchania w sprawie o przestępstwo skarbowe z pouczeniem o możliwości doprowadzenia lub nałożenia kary pieniężnej w przypadku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa, zawsze wywołuje lęk i stres u jego adresatów. Zwłaszcza jeżeli sprawa dotyczy firmy, z którą świadek zakończył współpracę kilka lat temu (niestety takie sytuacje zdarzają się dosyć często z uwagi na długi okres przedawnienie przestępstw skarbowych).

W takiej sytuacji kluczowe jest aby dobrze przygotować się do przesłuchania. Po pierwsze trzeba dowiedzieć się jakiego czynu i którego okresu dotyczy sprawa. Informacje te można wyczytać najczęściej z samego wezwania (musi być tam podany naruszony przepis). Kolejnym krokiem jest ustalenie, czy w danym okresie współpracowaliśmy ze spółką, jaki był zakres naszych obowiązków i z czego on wynikał. W sytuacji, kiedy ustalimy, że nasze kompetencje pokrywały się z przedmiotem toczącego się postępowania karnego (np. sprawa dotyczy zaniżenia kwot podatku do wpłaty, a my mieliśmy obowiązek przygotowywania deklaracji podatkowych) warto też już na tym etapie rozważyć skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, ażeby ustalić grożące za czyn kary  oraz strategię postępowania w sprawie.

Do obowiązków świadka należy głównie stawienie się na wyznaczony termin przesłuchania, a w razie niemożności stawiennictwa usprawiedliwienie swojej nieobecności. Świadek ma także obowiązek złożenia zeznań. Od obowiązku tego istnieją jednak wyjątki. Świadek może odmówić składania zeznań, jeżeli w sprawie oskarżonym jest osoba mu najbliższa (rodzina) lub złożyć wniosek, aby zwolnić go obowiązku zeznawania, jeżeli oskarżonym jest osoba, z którą świadek pozostaje w szczególnie bliskich relacjach osobistych. Ponadto świadek może też odmówić odpowiedzi na pytanie, kiedy ta odpowiedź narazi jego lub osobę jemu najbliższą na odpowiedzialność karną.  

Otrzymanie (często bardzo zaskakującej) informacji, że jesteśmy podejrzani o popełnienie jakiegoś przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego z pewnością jest jedną z najmniej przyjemnych rzeczy jakie mogą spotkać podatnika. Zwłaszcza, kiedy informację taką otrzymujemy przed samymi świętami Bożego Narodzenia.

Niestety praktyka stawiania przedsiębiorcom lub ich pracownikom zarzutów, jeszcze przed zebraniem w sprawie całości niezbędnego materiału dowodowego, wydaje się być coraz częstsza w obszarze działania organów skarbowych i celno-skarbowych. Znaczna część tych zarzutów – zwłaszcza w sprawach dotyczących zaległości podatkowych sprzed kilku lat – stawiana jest na przełomie listopada i grudnia, a obowiązek stawiennictwa na przesłuchanie częstokroć wyznaczany jest na okres przypadający bezpośrednio przed Wigilią lub na dni pomiędzy Świętami a Nowym Rokiem.

Dzieje się tak dlatego, że większość spraw, których nie można załatwić w sposób „polubowny” (w drodze mandatu lub dobrowolnego poddanie się odpowiedzialności) dotyczy czynów polegających na uszczupleniu należności podatkowej. Czyny te z kolei przedawniają się – zarówno podatkowo jak i karnie – z końcem roku kalendarzowego. Jedynym sposobem jaki organy mają na zatrzymanie  (a dokładnie wydłużenie) tego okresu przedawnienia jest postawienie w sprawie zarzutów i ich ogłoszenie osobie podejrzanej.    

Zaznaczyć należy, że takie postanowienie o przedstawieniu zarzutów jest niezaskarżalne, a tym samym jest również wyłączone spod kontroli instancyjnej. Stąd też organy podatkowe, będące jednocześnie organami ścigania niestety dość często  dopuszczają do wydania takiego postanowienia np. w celu przedłużenia czasu na dokończenie kontroli podatkowej i ustalenia wysokości należności publicznoprawnej.     

Pełen katalog praw strony w postępowaniu karnym jest bardzo szeroki, jednak istnieje kilka podstawowych zasad, o których warto pamiętać stając w roli podejrzanego.

  • Prawo do odmowy składania wyjaśnień i odmowy odpowiedzi na pytania. Inaczej niż w przypadku świadka, ograny ścigania nie mogą zmusić podejrzanego do złożenia wyjaśnień ani też ukarać za odmowę ich złożenia. W ramach swojego prawa do obrony podejrzany może np. odmówić składania wyjaśnień albo  przedstawić swoją wersję wydarzeń i odmówić odpowiedzi na wszystkie lub poszczególne pytania oskarżyciela. Odmowa składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytanie nie może też być poczytana jako okoliczność obciążająca podejrzanego. 
  • Prawo do korzystania z obrońcy. Zapewnia ono podejrzanemu możliwość obrony swojego stanowiska przy udziale reprezentującego go adwokata lub radcy prawnego. Udział obrońcy w czynnościach zapewni  podejrzanemu nie tylko możliwość pełnej realizacji przysługujących mu uprawnień ale też spełnia rolę prewencyjną, zniechęcając organy ścigania do nadużywania przysługujących im uprawnień (np. nakłanianie do składania wyjaśnień mimo odmowy ich złożenia albo zadawanie pytań zawierających określone tezy).
  • Prawo do składania wniosków w postępowaniu. Prawo to dotyczy zarówno wniosków formalnych (np. o umorzenie lub zawieszenie postępowania), jak i wniosków dowodowych (np. o przesłuchanie świadka, dołączenie do akt sprawy dokumentów). Przepisy zapewniają też podejrzanemu możliwość uczestnictwa – po uprzednim złożeniu odpowiedniego wniosku – w prowadzanych przez organ czynnościach dowodowych.
  • Prawo do żądania pisemnego uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu zarzutów i ustnej informacji o podstawach zarzutów. Jest ono istotne, bo właśnie to uzasadnienie może stanowić podstawę polemiki z organami ścigania i budowy linii obrony. Dlatego też nieraz warto powstrzymać się od składania wyjaśnień i wniosków do czasu zapoznania się z uzasadnieniem o przedstawieniu zarzutów, a dopiero potem wybrać kierunek obrony.

W teorii wpływ sprawy podatkowej na sprawę karną skarbową może być niewielki. Wynika to z faktu, że przepisy Kodeksu postępowania karnego dają możliwość organom ścigania i sądom karnym do samodzielnego badania wszelkich kwestii (w tym podatkowych) związanych ze sprawą karną. W praktyce jednak oba rodzaje postępowań w istotny sposób oddziałują na siebie.

Jak pisaliśmy wcześniej wszczęcie postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego dotyczy sprawa karna. Z uwagi na to, że postanowienie o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia jest niezaskarżalne, przepis ten stanowi często pokusę dla organów podatkowych do składania zawiadomień o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego i „zachęcania” pracowników komórek karnych skarbowych do wszczęcia postępowania przygotowawczego, wyłącznie w celu zdobycia dodatkowego czasu na rozstrzygnięcie zagadnień w postępowaniach podatkowych.

Z drugiej strony materiały zgromadzone, a następnie przekazane przez komórki kontroli podatkowej lub postępowań podatkowych stanowią uzasadnienie dla komórek karnych do wszczęcia postępowania karnego. Co znacznie istotniejsze, finansowe organy postępowania przygotowawczego często korzystają z furtki jaką daje im art. 114a KKS, który przewiduje możliwość zawieszenie prowadzonego postępowania karnego w sytuacji, kiedy jego prowadzenie byłoby nadmiernie utrudnione z uwagi na  toczące się postępowanie kontrolne, podatkowe lub sądowo-administracyjne. Przepis ten w praktyce oznacza, że organy ścigania mogą nie rozstrzygać samodzielnie kwestii podatkowych, a zawiesić postępowanie karne i poczekać na ostateczne ustalenia w sprawie podatkowej.     

Do najpoważniejszych przestępstw skarbowych należą:

  • zatajenie podstawy / przedmiotu opodatkowania (art. 54 1 kks)
  • oszustwo podatkowe (art. 56 1 kks)
  • wystawianie lub posługiwanie się nierzetelnymi fakturami (art. 62 2 kks)
  • fałszerstwo znaku akcyzowego (art. 67 1 kks)
  • przemyt wyrobów akcyzowych (art. 69b 1 kks)
  • wyłudzenie zwrotu podatku (art. 76 1 kks, art. 76a § 1 kks, art. 76b § 1 kks)

Do najpoważniejszych przestępstw skarbowych należy doliczyć jeszcze grupę analogicznych do podatkowych przestępstw celnych:

  • przemyt celny (art. 86 1 kks),
  • oszustwo celne (art. 87 1 kks)
  • wyłudzenie zwrotu należności celnej (art. 92 1 kks)

oraz jedno przestępstwo hazardowe:

  • nielegalne urządzanie gier losowych (art. 107 3 kks)

Do najczęściej zarzucanych przez organy ścigania czynów zabronionych przez KKS, zgodnie z raportem Crido „Członkowie Zarządu na celowniku organów skarbowych”, należą natomiast przestępstwo skarbowe polegające na niewpłacaniu w terminie przez płatnika lub inkasenta pobranego podatku, (chodzi tu przede wszystkim o podatek który pracodawca ma obowiązek odprowadzić w imieniu pracownika) oraz wspomniane wyżej przestępstwo skarbowe oszustwa podatkowego.

Jak pisaliśmy wcześniej, odpowiedzialność karna skarbowa jest zawsze odpowiedzialnością indywidualną osoby fizycznej (sprawcy). Inaczej mówiąc firma (np. spółka) nie może ponieść odpowiedzialności karnej skarbowej za popełnienie przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego sensu stricto nawet kiedy sprawca był jej pracownikiem i działał w jej imieniu i to ona a nie bezpośredni sprawca, osiągnęła korzyść z popełnionego czynu zabronionego (np. otrzymała zwrot podatku).

Kodeks karny skarbowy przewiduje jednak też pewne mechanizmy ograniczające niejako bezkarność firm w kontekście popełnionych przestępstw skarbowych. Jednym z takich mechanizmów jest – znana wyłącznie prawu karnemu skarbowemu – instytucja odpowiedzialności posiłkowej za przestępstwa skarbowe popełnione przez sprawcę.

Polega ona na tym, że podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej odpowiada w całości lub w części za karę grzywny, która została wymierzona sprawcy przestępstwa skarbowego.  

Pociągnięta do odpowiedzialności posiłkowej może być osoba fizyczna lub prawna, albo jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej która odniosła lub chociażby mogła odnieść korzyść majątkową z popełnionego przestępstwa skarbowego. Dodatkowym wymogiem jest, żeby sprawca tego przestępstwa skarbowego był pełnomocnikiem, zarządcą, pracownikiem lub w jakikolwiek inny sposób reprezentował (zastępował) podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej.

Konsekwencją odpowiedzialności posiłkowej poza solidarną odpowiedzialnością za grzywnę jest wymierzoną sprawcy czynu, jest także obowiązek zwrotu uzyskanej korzyści majątkowej.    

Pod pojęciem konfiskaty rozszerzonej kodeks karny skarbowy rozumie środek karny polegający na przepadku korzyści majątkowej pochodzącej chociażby pośrednio z przestępstwa skarbowego. Wprowadzona w 2017 r. nowelizacja rozszerza jednak zakres tej konfiskaty również na mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał tytuł w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa skarbowego do chwili wydania wyroku w sprawie, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód przeciwny.

Oznacza to, że w wypadku skazania za przestępstwo skarbowe sąd obecnie może orzec nie tylko przepadek na rzecz Skarbu Państwa korzyści wynikających z tego przestępstwa skarbowego, ale także przepadek majątku skazanego, jeżeli ten nie udowodni, że nabył go w sposób legalny.

Przepis ten zawiera jednak pewne obostrzenia ograniczające jego stosowanie jedynie do przestępstw skarbowych odznaczających się, zdaniem ustawodawcy, największym stopniem społecznej szkodliwości. Przepisy o konfiskacie rozszerzonej można więc stosować jedynie, jeżeli:

  • osiągnięta przez sprawcę korzyść majątkowa jest dużej wartości (oznacza to 500-krotność minimalnego wynagrodzenia) albo
  • sprawca popełnił przestępstwo skarbowe zagrożone karą powyżej 3 lat pozbawienia wolności (i z niego osiągnął lub mógł osiągnąć korzyść majątkową) albo
  • sprawca popełnił przestępstwo skarbowe w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa skarbowego.