Wyłudzenia w podatku VAT – trendy w kontrolach

Straty skarbu państwa w 2015 roku związane z wyłudzeniami w podatku VAT szacowane są na kilkadziesiąt miliardów złotych. Jak wynika z raportu przygotowanego przez Najwyższą Izbę Kontroli, w tym okresie urzędy kontroli skarbowej wykryły blisko 361 tys. pustych faktur o łącznej wartości blisko 81,9 mld zł. Raport ten nie obejmuje jednak drugiego, istotnego elementu jakim są karuzele podatkowe, czyli wykorzystanie zasad opodatkowania transakcji wewnątrzunijnych do wyłudzenia podatku VAT. W efekcie, od dłuższego czasu organy podatkowe i organy kontroli skarbowej prowadzą zorganizowaną i przemyślaną akcję, której celem jest identyfikacja podmiotów zaangażowanych w proceder wyłudzania podatku VAT. Kontrole podatkowe czy postępowania kontrolne nie ograniczają się tylko do oszustów podatkowych. Zresztą jak pokazują statystyki, te kontrole są całkowicie nieskuteczne pod kątem ściągalności podatku. Zgodnie z wytycznymi MF m.in. w sprawie tzw. „kontroli koordynowanych”, kontrolujący skupiają się przede wszystkim na rzetelnych podatnikach niezaangażowanych w proceder oszustw podatkowych oraz wyłudzania podatku VAT lecz będących ofiarą przestępców.

Na czym polegają wyłudzenia?

Przestępcy wykorzystują elementy konstrukcyjne podatku VAT, w szczególności zasady opodatkowania transakcji towarowych i usługowych pomiędzy państwami członkowskimi:

  • dokonują nabycia towarów z innego państwa UE i sprzedają w kraju uczciwemu podatnikowi nie płacąc jednak podatku do urzędu skarbowego (dokonując w ten sposób jego wyłudzenia),
  • dostarczają towar uczciwemu podatnikowi (dostawa krajowa), który następnie wywozi je do innego państwa członkowskiego; tutaj również następuje brak zapłaty podatku do urzędu skarbowego przez nieuczciwy podmiot.

Celem oszustw może być również wprowadzenie do obrotu towarów z nielegalnych źródeł.

Ryzyko dla podatnika

Podatnicy, w których proces decyzyjny o dokonywanych zakupach jest rozproszony lub funkcjonują w oparciu o rozbudowany dział handlowy, są najbardziej narażone na nieświadome uczestnictwo w nielegalnym procederze, zmierzającym do wyłudzenia podatku VAT. Inni przedsiębiorcy również mogą paść ofiarą takich przestępczych działań. Konsekwencją może być kwestionowanie przez organy podatkowe prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony po stronie uczciwych podatników, jeżeli nie dochowali oni należytej staranności i zostanie podważona ich  dobra wiara.

Szczególnie narażeni są przedsiębiorcy prowadzący obrót następującymi towarami w następujących branżach:

  • elektronicznej (podzespoły do elektroniki);
  • spożywczej (kawa, herbata, towary sypkie);
  • odzieżowej;
  • chemicznej (nawozy sztuczne, środki czystości);
  • budowlanej (beton, kruszywa, armatura);
  • farmaceutycznej (w tym leki dla zwierząt);
  • medycznej (testery, żyletki, rękawiczki ochronne itp.);
  • informatycznej („duży” sprzęt komputerowy);
  • motoryzacyjnej (części samochodowe);
  • jubilerskiej (kamienie szlachetne);

Działalność przestępcza jest jednak bardzo elastyczna i aktywność wyłudzeniowa może bardzo szybko przenosić się na inne branże. Dowiemy się o tym w perspektywie najbliższych lat – po wynikach działań organów kontroli.

Konsekwencje dla uczciwych podatników

Udział w łańcuchu dostaw, w którym na wcześniejszym etapie doszło do wyłudzenia podatku VAT może prowadzić do istotnych, negatywnych konsekwencji dla podatników. Nie tylko wtedy, gdy wiedzieli o przestępczej działalności swojego bezpośredniego kontrahenta lub podmiotów na wcześniejszym etapie obrotu, lecz także gdy powinni byli – zdaniem organów kontroli – o niej wiedzieć. Do konsekwencji tych należą m.in.:

  • odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeżeli na wcześniejszym etapie doszło do wyłudzenia podatku VAT, a podatnik wiedział lub miał uzasadnione podstawy żeby przypuszczać, że do takiej sytuacji doszło;
  • odmowa prawa do zastosowania 0% stawki VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w przypadku fikcyjnych transakcji karuzelowych;
  • odpowiedzialność karno-skarbowa – osoby odpowiedzialne za rozliczenia podatkowe mogą ponosić odpowiedzialność za transakcje dokonywane bezpośrednio lub przez pracowników podatnika.

<<Powrót

KONTAKT


Andrzej Puncewicz

Andrzej Puncewicz

Partner w Crido Taxand

Masz pytanie? Wyślij maila

Anna Pęczyk-Tofel

Anna Pęczyk-Tofel

Senior Manager w Crido Taxand

Masz pytanie? Wyślij maila

Amelia Górniak

Amelia Górniak

Manager w Crido Taxand

Masz pytanie? Wyślij maila

Sławomir Pilarczyk

Manager w Crido Taxand

Masz pytanie? Wyślij maila

Jan Furtas

Manager w Crido Taxand

Masz pytanie? Wyślij maila